skoool.ie
 
interactive learning Home  |  Add to Favourites  |  Feedback  |  Help
 
time for skoool
 
Print page Print page
 exam centre - leaving cert   « back 

Faoileán - Michael Davitt

Réamhrá
The poet, Michael Davitt, composed this poem during the time that Bantry Bay was polluted by an oil tanker. He sees a dead sea gull rotting on a black rock in the bay, killed by the oil pollution. This makes him angry, sad and disgusted because he knows that it was rich people who caused this event to happen.


Príomhphointí

  • Tá an file cois farraige maidin amháin. Feiceann sé faoileán bródúil agus é marbh ar charraig dhubh.
  • Uair amháin, bhí an faoileán seo ag eitilt ó Bhá Bheanntraí go Dún na nGall. Ach, tháinig long ola trasna na farraige agus líon sí an cuan le truailliú. Maraíodh an faoileán dé bharr.
  • Féachann sé ar an bhfaoileán arís agus é ag feo ar charraig dhubh. Cloiseann sé amhrán brónach uaigneach i bhfuaim na mara.


An file

Scríobh Michael Davitt an dán seo. Rugadh é i gcathair Chorcaí sa bhliain 1950. Bhain sé céim amach i gColáiste na hOllscoile i gCorcaigh. Bhunaigh sé an foilseachán nuafhilíochta "Innti" agus bhí sé ina eagarthóir ann. Is léiritheoir teilifíse é agus tá ceithre chnuasach filíochta i gcló aige. Léigh sé roinnt dá dhánta ar an gcaiséad "Galar Gan Náire".


Téama

Is é an dochar a dhéanann an cine daonna ar an nádúr nó ar an timpeallacht atá mar théama sa dán seo. Tá an file amuigh cois farraige maidin amháin agus feiceann sé faoileán marbh ar charraig dhubh.

Tá an faoileán seo clúdaithe le hola a tháinig ó long ola. Daoine móra le rá le hairgead a chúisigh an scrios seo. Is gráin leis an bhfile na daoine seo agus tá trua aige don bhfaoileán marbh seo.


Mothúcháin

grá ag an bhfile don nádúr agus bhí sé thíos maidin amháin cois farraige. Bhí an mhaidin "ag pléascadh sa chuan." Tá sé le tuiscint go raibh beocht agus beatha mórthimpeall an fhile ansin. Ach, mhothaigh sé "an bás" timpeall air.

Chonaic sé faoileán "uaibhreach" ag feo "ina bhruascar" ar charraig dhubh. Bhí trua aige don bhfaoileán marbh seo. Chuala sé "amhrán uaigneach" san atmaisféar uafásach seo agus tháinig uaigneas air. Thosaigh an file ag caint ansin faoin saol a bhí ag an bhfaoileán seo tráth. Bhí sé "ar snámh" go hard sa spéir ó Chuan Bheanntraí go Dún na nGall.

Ainmhí uaibhreach a bhí ann agus bhí aige le cás an fhaoileáin. Tháinig an long ola seo isteach sa chuan agus líon sí an chuan le hola. Tá fearg agus déistin ar an bhfile faoin dochar a rinne sí seo don bhfaoileán seo agus don timpeallacht go coitianta.

frustrachas air mar ní féidir leis aon rud a dhéanamh chun biseach a chur ar an bhfaoileán seo nó ar an timpeallacht. Tá gráin agus fuath aige do na daoine móra le hairgead. Tá dímheas aige orthu. Iad, ina thuairim, a chúisigh an scrios seo.

díomá agus éadóchas ar an bhfile ag an deireadh mar tá an faoileán uaibhreach seo marbh agus cloiseann sé ceol uaigneach i bhfuaim na farraige.


Teicníocht

  • Úsáideann an file codarsnacht sa dán seo. Ag tús an dáin, tá codarsnacht ann idir an mhaidin a bhí go geal agus an faoileán ar an gcarraig dhubh. Bhí beocht agus beatha sa nádúr ach bhí an faoileán marbh. Bhí saibhreas ag muintir na loinge ach bhí an faoileán níos saibhre mar bhí sé uaibhreach.
  • Tá bá ag an bhfile leis an nádúr agus go háirithe le cás an fhaoileáin. Mothaíonn sé é féin go brónach doilíosach agus é ag féachaint ar an bhfaoileán atá marbh. Is dóigh liom go seasann an faoileán sa dán seo don dochar a dhéanann an truailliú don nádúr. Is meafar leanúnach é an faoileán tríd an dán.
  • Is meafar é "an púca" sa dán seo freisin. Is féidir leis an bpúca rudaí nó daoine a athrú. Is féidir leis an truailliú, dá bhrí sin, athrú a dhéanamh ar an nádúr agus ar an gcuan.
  • Tá comhbhá ag an nádúr sa dán seo. Déanann an farraige comhbhrón leis an bhfile. Cuireann sé seo béim ar bhrón, ar fhearg agus ar dhíomá an fhile. Tá an file agus an bhfarraige ag caoineadh bás an fhaoileáin. Déanann an file pearsantú ar an bhfarraige sa tslí is go gcloiseann sé nótaí brónacha i bhfuaim na farraige agus iad ag caoineadh an fhaoileáin.
  • Tá an t-athrá ann sa dán seo. Tá línte a cúig go línte a hocht sa chéad dreas cosúil le línte a seacht déag go línte a fiche sa dara cheann. Is dóigh liom go bhfuil siad cosúil le cúrfa in amhrán nó loinneog i bhfoirm paidreacha.
  • Úsáideann an file an modh ordaitheach sa dán - "féach". Déanann sé é seo chun ár naird a dhíriú ar chás an éin seo.
  • Tá an chaint sa dán seo simplí agus neamhchasta. Cé go bhfuil sé mar seo, léiríonn an chaint seo na smaointe doimhne atá ag an bhfile.


Top

English Maths Irish Biology Chemistry Physics Business French German Geography Home Ec. Applied Maths
 Copyright © 2008 Intel Corporation Contact us | About skoool | skoool Awards | About Supporters | Terms of Use | Privacy & Security